'You have to play to practice' M. Dayme

Vocal diary : blog

11 maart 2012
Hippe jonge vrouwen die kraken

Het viel mij al heel lang op, en nu is het dan ook wetenschappelijk onderzocht: Jonge vrouwen kraken (grommen, kreunen) meer en meer terwijl ze spreken. Het begon in de USA, maar inmiddels kraken ook Nederlandse vrouwen, en dan met name jonge vrouwen, volop. Het is hip, het is 'cool'. En het is nu dan ook wetenschappelijk onderzocht.

 

Uitspraakveranderingen blijken altijd te beginnen bij jonge vrouwen. In Nederland kennen we bijvoorbeeld het verschijnsel dat de [ei] wordt uitgesproke als [ai]. Een zin als 'Blijf bij mij' wordt dan 'Blaif bai mai'. Eerst werden de vrouwen er om uitgelachen maar vervolgens nam iedereen het over. Taalkundigen vinden inmiddels dat uitlachen niet meer van deze tijd is en dat jonge vrouwen credit verdienen voor de pioniersfunctie die ze hebben in het introduceren van vocale trends. Ze voegen eraan toe dat jonge vrouwen deze verrijkingen ook op een veel fijnzinniger manier gebruiken dan de meeste mensen zich realiseren. "Wat Parijs betekent voor de mode, betekenen jonge vrouwen voor taalkundige vernieuwing."  Ik vraag me wel af of de (Amerikaanse) onderzoekers 'Blaif bai mai' ook onder de term 'fijnzinnig' zouden scharen.

 

Maar nu terug naar de krakende vrouwenstemmen. Amerikanen noemen het 'vocal fry'. Dit is in het zangersvak een bekende term, in Nederland noemen we het 'kraakregister'. Een terechte naam, want het geeft precies weer wat je hoort: Een heel laag, niet al te hard gekraak. Je wekt het op door bijvoorbeeld eerst met een schrikreactie in te ademen op een [h] (je stembanden sluiten dan) en vervolgens vanuit die positie zachtjes geluid te gaan maken. Echt gezond voor je stem is het niet, maar mits met beleid toegepast kun je er leuke effecten mee bereiken. Zelf gebruik ik het regelmatig tijdens (vrije) improvisaties.

 

Als gewoonte is de 'vocal fry' sinds lang doorgedrongen bij zangeressen én zangers. Luister bijvoorbeeld naar 'Someone like you' en je hoort dat Adele bijna iedere zin begint met een kraak, een soort uitgebreide glottisslag. Maar ook andere zangers passen het toe. Wat mij betreft is er weinig op tegen alhoewel het erg aanstellerig wordt en óverdramatisch als je geen maat weet te houden. Zoals mijn moeder altijd al zei;  "Overal waar 'te' voor staat is niet goed, behalve tevreden".

 

Meer info:

www.nytimes.com "They’re, Like, Way Ahead of the Linguistic Currrrve"

NRC Weekend 10&11 maart 2012 'Taal die rondgaat'.

Journal of Voice: Habitual Use of Vocal Fry in Young Adult Female Speakers

 

Klik hier wanneer je wilt reageren.